PLATON

Platon urodził się w Atenach w 427 roku p.n.e. Był to okres zdecydowanego rozkwitu Aten. Pochodził ze znakomitego rodu więc i kultura jego domu była bardzo wysoka. Młodzieńca, którego prawdziwe imię brzmiało Arystokles (dopiero jego nauczyciel gimnastyki ze względu na szerokie bary nadał mu przydomek “Platon”) kształcono zarówno pod kontem rozwoju umysłowego jaki cielesnego. Jak jemu podobni młodzieńcy z “dobrego domu” Platon uczył się również muzyki, poezji, a nawet malarstwa. Studia rozpoczął wcześnie czytając współczesne mu pisma Anaksagorasa oraz Kratyla (heraklityjczyka). W wieku 20 lat poznał Sokratesa, z którym obcował aż do jego śmierci (nastąpiła ona w roku 399 -po sześciu latach znajomości). Pobierając u swego mistrza nauki stykał się również z poglądami innych uczniów Sokratesa takich jak Euklides, Arystyp (cyrenaik), czy Antystenes (sceptyk). Zaraz po śmierci swojego Sokratesa Platon rozpoczął okres swoich podróży, który trwał aż dwanaście lat. Odwiedził między innymi Egipt, Włochy (kolebkę Eleatów) oraz pitagorejczyka Timajosa w Lokri. Gdy wrócił do Aten jako człowiek już dojrzały utworzył tam szkołę poświęcając się pracy nauczycielskiej i pisarskiej. Gdy w 367 roku zmarł Dionizos Starszy, władca Syrakuz Platon został wezwany przez szwagra Dionizosa – Diona, z którym to nawiązał znajomość w czasie swych dwunastoletnich podróży. Misją Platona stało się teraz wychowanie Dionizosa Młodszego. Niestety młody Dionizos bardzo szybko zniechęcił się do nauk Platona ze względu na szczególny nacisk położony na geometrię. Ostatecznie Platon powrócił do Aten gdzie w pełni poświęcił się swojej Akademii, przy której mieszkał otoczony wieloma uczniami i nie gardząc zbytkiem. Zmarł w 347 roku w podeszłym wieku w dniu swoich urodzin.

Platon był nie tylko wielkim myślicielem ale i doskonałym pisarzem. Pozostawił po sobie wiele pism, w tym 35 dialogów, posiadających wartość dzieł sztuki literackiej, zawierających specyficzny nastrój jako tło do wypowiedzi współczesnych mu przedstawicieli polityki, nauki oraz rzemieślników. Charakterystyczne jest to, że Platon w żadnym dialogu nie wypowiada wprost ani jednego słowa od siebie. Stąd problem w rozróżnieniu jego własnych poglądów od poglądów głoszonych w jego tekstach przez postać Sokratesa. Ze względu na trzy okresy życia Platona dialogi podzielić można na trzy grupy :

a) dialogi wczesnego okresu (Eutyfron [o pobożności], Laches [o odwadze], Charmides [o roztropności], I Księga Państwa, Protagoras [o cnocie], Gorgiasz [o retoryce]) są: – sokratyczne bowiem określają pojęcia etyczne, – elenktyczne bo wykazują jakich określeń nie należy przyjmować, – zbijające cudze poglądy ich własną bronią , choć nie określają stanowiska samego Platona , -nie znają i nie wyrażają poglądów Platona, – skierowane przeciw Sofistom.
b) dialogi średniego okresu (Fajdros [stosunek duszy do idei], Fedon [o nieśmiertelności duszy], Uczta [o miłości], Państwo księgo II-X oraz Teajtet): – są konstrukcyjne bowiem budują własne teorie, – zawierają sformułowanie teorii o ideach, – są najbogatsze artystycznie, – noszą cechy mistycznego orfizmu.
c) dialogi okresu późnego (Parmenides [przedstawienie metody dialektycznej], Sofista [o bycie], Polityk, Fileb [o dobrach], Timaios [filozofia przyrody], Krycjasz, Prawa) : – są dialektyczne, – nie zawierają dualistycznego ujęcia nauki o ideach, – mają formę mało artystyczną, – Sokretes przestaje być w nich wyrazicielem poglądów Platona.

Comments are closed.